Category Archives: Personal

Para kay Bruks: Simpleng Tao, Kuya, Tatay, Kaibigan at Kasama


Manila Today: Tinalikuran ni Bruks ang paggamit ng droga at inalpasan ang pagkalulong dito. Siya’y nagpanibagong hubog at tuwirang nagsilbi sa sambayanan nang walang iniintay na kapalit. #AnakNgBayan

Kontribusyon para sa feature ng Manila Today na “Mabubuting Anak ng Bayan”. Kilalanin ang mga kabataang martir ng bayan na tumungo sa kanayunan at nag-alay ng buhay para sa masang api at pinagsasamantalahan. Inspirasyon kayo upang magpatuloy at magsikhay sa mga gawain at patuloy na paglingkuran ang sambayanan.

Heto ang original na post na naisulat noong September 2010:

Mga alaala ni Tanya


Manila Today: Hanggang sa huli ay STP (Serve the People) ang pinanghawakan ni Tanya kaya’t siya’y nagsisilbing huwaran sa mga kabataang artista. #AnakNgBayan


Kontribusyon para sa feature ng Manila Today na “Mabubuting Anak ng Bayan”. Kilalanin ang mga kabataang martir ng bayan na tumungo sa kanayunan at nag-alay ng buhay para sa masang api at pinagsasamantalahan. Inspirasyon kayo upang magpatuloy at magsikhay sa mga gawain at patuloy na paglingkuran ang sambayanan.

Heto ang original na post na naisulat noong January 2010:



For all the times I heard you say “I love you”
And silently exclaim “why not me?”
When I chose to love countless others,
but failed;

For all the times you tried to hold my hand
And touched my back,
And brushed your hand through my hair,
And leaned your body against mine;

For all the times when you would talk to me
And share your stories with glowing eyes
And excited breaths and expressive hands;

I wonder,
What really did you want me to feel?
What really did you want me to say?

Did you want me to say “I love you” back
Or tell you it had been you all along?

When truth is, I was afraid
Afraid that I would get hurt
By whom I’ve written these poems for
For years — a decade even,
And sang these sad songs for.

Thank you, 2014.


Salamat, 2014. This past year, you have shown that I can still have the heart, the clarity of mind, the courage, and the endurance to love. Myself. Another person aside from myself. But most especially, and more importantly, the movement.

The year started out in turbulence and with a lot of baggages, almost on the verge of giving up. Painful. Hurtful. But in the process and with the proper tools, resolved to be calmer, more patient, more accepting, more decisive, more critical and more objective than ever. A lot of circumstances pushed me to grow in a lot of ways.

A lot of changes have taken place. A lot of hurt. A lot of letting go, but also a lot of mending and ushering in new things and endless possibilities. 2014 has been a year of taking things and struggles to greater heights and pushing things and undertakings to greater limits, but at the same time, still knowing where the limits lie and willing to recognize how much the mind, the heart and the body can take in. In all these, it had always been helpful to still always go back to basics, to re-assess and to keep grasping principles, goals, reasons and objectives firmly, still taking the unavoidable plunges but somehow making them less hard and hurtful.

Thankful ever for the masa and the community for always being the source of inspiration — their strength, tenacity, determination and collective action to change this brutal and unforgiving world we live in will always be the motive force to keep educating, organizing and mobilizing. Thankful for kasamas for the willingness to struggle things out, however difficult and grueling contradictions may be; for the happy, and maybe sometimes sad but/and/or reflective, times shared against all odds; and for all the lessons imparted that will be carried on to the next year and beyond. Last but not the least, always thankful for family for always being open-minded and understanding.

2015 is coming in a few hours to our side of the world. With all the lessons from 2014 and the previous years, I’m sure the coming year will turn out better. Am I ready? More than ever! 🙂


17 years ago, I could have been a teenage mother.


First published in Facebook.

Yesterday, November 25, was International Day for the Elimination of Violence against Women. And on this day, November 26, 17 years ago and as a sophomore in high school, I was inches away from getting raped, or who knows what else could have happened. I woke up to that slow, encircling touch around my left nipple. Forgive me for disclosing this too much of information. Or to some, this may just be a small thing. But for a 14-year old, in a predominantly Catholic and conservative country like the Philippines, it was the whole world crashing down on her.

For someone who was a valedictorian in grade school, and someone who was running for honors, being the top third student at one time among 500+ students during her first year in her new high school, then sliding down to the very bottom of the class during the second quarter of the next schoolyear after this incident happened, it was quite a big thing and a very serious matter. But yes, it did happen. And this whole ordeal crushed this girl into pieces then, stuck with the thought that she could not talk to anyone about it.

This is the first time that I have disclosed that one very important detail. Before this, I would write blog entries about that day (“Desiderata” and “Madaling araw na pero gising pa”), about the feelings and emotions that came with it, and write and talk to friends about the aftermath of that one single moment, trying my best not to cry just at the thought of it, but never really the actual act. Even those took years — seven, at the least, I think — for me to have the courage, and the trust, to disclose to people whom I consider close enough for me to entrust personal matters with.

I was 14. Anyone who knew me then would know I wasn’t even attractive based on the dominant popular Filipino culture’s standards. But it happened to me. And it could happen anywhere and to anyone else. Because rape or sexual harassment is not only inflicted on the skimpy-dressed or the “balingkinitan” (slender) or the “kaakit-akit” (attractive) types of women, children, or even men. Because raping someone or sexually harassing someone is a choice for those who are carrying out these acts. They can choose to do it or they can choose not to.

I am not writing this now to shame the person who did the act or who knew about what happened but had not taken any steps to address the situation. Neither am I writing this to catch attention. I do not even intend to file any charges anymore after all these years.

I am writing this so that any of you who might read this would, at the least, gain more consciousness and caution in their constant interactions and encounters with women, and with children, who are most prone and vulnerable to these kinds of attacks or aggressive behaviors. That this may serve as an initial step in changing that rape culture that hovers among many’s consciousness. I already actually find my own justice in that.

Yesterday was International Day for the Elimination of Violence against Women. It was designated by the United Nations two years after the incident happened to me. It may have come a few years late, and the struggle may be protracted as with many other things, but it’s never too late for us to change this rape culture into something that does not destroy peoples’ lives and that would make us productive citizens of our countries. It is everyone’s duty to build that kind of society.

Respect. That is all that is asked of us. You may even save someone else’s life by holding on to that one important virtue. I guess in my case, I was level-headed enough not to take away my life at that young age. But just imagine thousands of other children and women who have undergone the same, or worse and more painful, experiences who did not find the strength to at least take that one step to breathe just one more time.


This is in honor of all the women and children who may have or may not have endured. This is also in honor of the revolutionary Mirabal sisters, whose story I have come to know when I had the chance to read “In the Time of the Butterflies” back in 2006, and whose brutal assassination in 1960 on orders of Dominican ruler Rafael Trujillo, served as the basis of why we now commemorate the International Day for the Elimination of Violence against Women.

Araw ng mga Ama at Ang Kwentong Pakikibaka ng mga Magulang Ko


Naisulat ko ito noon pang Nobyembre 30, 2011, malamang ay para sa kaarawan ni Gat Andres Bonifacio. Sa hindi ko maalalang dahilan, hindi ko ito nai-post. Ngayon ko na lang ipo-post makalipas ang mahigit dalawa’t kalahating taon, bilang pagpupugay sa tatay at nanay ko ngayong Araw ng mga Ama.

Sa tatay ko, na sa akdang ito ay mas naging malinaw kung kanino ko namana ang pagiging aktibista. Hehe. Itong sumusunod ang isa rin sa mga naisulat ko noon tungkol sa tatay ko: At sa nanay ko, na mula nang mamatay ang tatay namin noong walong taong gulang pa lang ako, ay s’yang bumuhay at tumayo, hindi lang nanay, kundi pati na rin tatay, sa aming magkakapatid at sa kanyang mga apo. Na sa loob ng mahabang panahong iyon ay nagpamalas din ng ibayong tapang at lakas ng loob bilang “single parent”.

Para sa aking mga magulang, mga pamangkin na sina RJ at Bonz, sa aking panganay na kapatid na Ate Mate na tumayo rin bilang nanay-tatay sa kanyang mga anak, sa aking stepdad na si Bill, sa mga kamag-anak, mga kaibigan at sa mga kasamang amang walang humpay at walang kapagurang nakikibaka para sa isang malaya at makatarungang lipunang nais nilang ipamana sa kanilang mga anak at mga susunod pang henerasyon, isang mapagpalayang Araw ng mga Ama sa inyong lahat! Mabuhay kayo! 🙂


Nobyembre 30 at ang mga Magulang Ko
(Orihinal na pamagat)

Hindi ako makatulog hangga’t hindi ako nakakapag-kwento. Kaya ‘eto’t nagsulat ako ngayong ika-30 ng Nobyembre, isa sa mga pinaka-mahahalagang petsa sa rebolusyonaryo at pambansang-demokratikong kasaysayan ng Pilipinas.

Ngayong araw na ito ang ika-148 na kaarawan ni Gat Andres Bonifacio, isa sa mga lider-manggagawang nangtatag ng KKK o Kataas-taasang, Kagalang-galangang Katipunan ng mga Anak ng Bayan. Ito rin ang ika-47 na anibersaryo ng Kabataang Makabayan at ika-13 ng Anakbayan. Dagdag pa na ika-176 na kaarawan din ito ni Mark Twain, ang Amerikanong manunulat na isa sa mga miyembrong tagapagtatag ng American Anti-Imperialist League na laban sa okupasyon ng America sa Pilipinas noong 1898. At sa araw na ito, unang beses kong narinig ang mas detalyadong kwento ng pakikibaka ng mismong mga magulang ko (well, mga alas-singko ng hapon ng ika-29 ng Nobyembre dito sa New York nang mag-kwentuhan kami ng nanay ko, pero technically ika-30 ng Nobyembre na sa Pinas).


Kahapon pagkagising ko, nag-check ako ng voicemail at narinig ko ang mensaheng iniwan ng isa sa mga pinakamatagal na kaibigan ng nanay ko. Hindi raw kasi makontak ang Mami. Noong Sabado pa ‘yung mensahe pero dahil may topak ang phone ko, kahapon ko lang napakinggan. Nakapag-usap na rin pala sila. Base rin s’ya rito sa New York at mas nauna silang nagpunta rito ng isa pang matalik na kaibigan ng nanay ko (tawagin na lang natin sila sa pangalang Tita X at Tita Y. Hehe.)

Sa kurso ng pag-uusap, natanong ko kung paano sila nagkakila-kilala, at dahil doon nga ay naungkat ang nakaraan noong panahong nagtuturo pa sila ng hayskul. Tatay ko aktwali ang kasama ng mga tita na nagtuturo sa isang hayskul sa Mandaluyong. Ang nanay ko naman, doon sa main branch sa may Legarda.

1970’s daw at bago pa mag-martial law nang sa hayskul na pinagtuturuan ng tatay ko, binawasan ang sahod ng mga guro at hindi ibinigay ang 13th-month pay. At dahil dito ay nagtayo ng unyon ang mga guro at ang tatay ko ang nahalal na presidente ng unyon. Si Tita X naman ang bise-presidente, at si Tita Y daw noong una ay “hard to get”, pero sa kalaunan, nang mahamig ay isa sa mga pinaka-committed na miyembro.

Nakakatuwa dahil parang batang eksayted na sinabi ng nanay ko, “Suportado nga sila Daddy mo ng KM eh!” Napag-isip tuloy ako kung nagkulang ng “U” para maging KMU o Kilusang Mayo Uno, ang pinaka-malawak na alyansa ng mga unyon at asosasyon ng mga manggagawa sa Pilipinas na nakikipaglaban para sa kanilang mga karapatan.

Pero 1970’s pa iyon at hindi pa itinatayo ang KMU. Kaya naisip ko na malamang nga, ang talagang ibig sabihin ng nanay ko ay KM o Kabataang Makabayan, ang pambansang demokratikong organisasyon ng mga kabataan na sumusuporta at mismong nag-oorganisa sa hanay ng mga manggagawa na noong bago ng martial law ay hindi pa itinuturing na iligal ng administrasyong Marcos. Sabagay, nasa mid-30’s pa lang ang tatay ko at mid-20’s ang nanay ko ng mga panahong ito. Pasok pa sila sa age bracket ng itinuturing na “kabataan”.

Nang banggitin ng nanay ko na suportado ng KM ang unyon ng tatay ko, natawa kaming pareho at alam kong pareho kami ng iniisip kaya’t hindi ko na napigilan at sinabi kong, “Eh may pinagmanahan pala talaga ako!”


Samantala, sa main branch kung saan naroon ang nanay ko, nagtayo rin daw ng unyon ang administrasyon. At ang nanay ko ang kaisa-isang guro na hindi miyembro nito at hindi inimbitahang sumali dahil nga asawa s’ya ng tatay ko na presidente ng unyong anti-admin sa kabilang branch. O ‘di ba, winner. Hehe.

Mula sa main branch ay nagtayo rin ng unyon ang admin sa iba’t ibang branches nito. At sa branch kung saan naroon ang tatay ko ay tinayuan din ng admin union na ipinanang-tapat sa unyon na pinamumunuan ng tatay ko. Abugado raw ang naging kalaban ng tatay ko at nang mga panahong iyon, Economics teacher pa ang Daddy at hindi pa abugado. Ito raw ang isa sa mga naging dahilan kung bakit nag-aral ng abugasya ang tatay ko. Natalo nila ang kalabang unyon, kaya para naman daw hindi mapahiya ang abugadong lider ng kabila eh nag-abugado na rin ang tatay ko. Ehehe.

Dagdag pang kwento ng Mami, ninang nila sa kasal ng Daddy ang direktor ng hayskul. Nung mga unang araw daw ng piket ay nakakadaan pa ang direktor dahil nakikiusap sa Daddy, pero nanindigan ang Daddy at hindi na ito pinaraan at pinapasok sa school noong mga sumunod na araw. Nakakatawang ni-reenact pa ng nanay ko kung paanong sinabihan ng tatay ko ang ninang n’yang direktor na “Hindi na po kayo p’wedeng pumasok dito”.

Ilang linggo rin daw silang nag-piket at ilang linggo rin silang walang sweldo at kwento pa ng nanay ko, pati ang mga magulang ng mga estudyante ay nakasama nila sa laban at nagbigay ng suporta sa mga nagpipiket na mga guro. Ang mga tindahan din daw sa paligid ng eskwela ay nagbibigay ng mga pagkain sa kanila noong habang nasa piketlayn sila.


Natutuwa ako dahil masaya itong lahat na kinukwento ng nanay ko habang kumakain kami ng hapunan. At bilang isang naging miyembro ng Anakbayan, ang makabagong henerasyon na nagpatuloy sa mga adhikain ng Kabataang Makabayan, at nakaranas mamuhay sa piketlayn at patuloy pa ring nakikilahok sa mga kilos-protesta, demonstrasyon at kampanyang masa maging sa ibayong dagat, ang marinig ang kwentong ito sa unang pagkakataon mula sa nanay ko makalipas ang mahigit apatnapung taon ay, ika nga, ‘priceless’.

Na minsan, tinahak din pala nila ang landas na tinatahak ko ngayon. Na minsan, naging laman ng piketlayn, nakipaglaban sa karapatan at nagkamit ng mga tagumpay para sa kagalingan ng mga manggagawang nakaranas ng pagsasamantala. Na minsan, naging bahagi rin pala ng kasaysayan ng pakikibaka.

Hindi ko na alam ang mga sumunod pa. Napunta na sa ibang paksa ang usapan namin ng nanay ko. Hindi ko rin alam kung may iba pa akong malalaman o kung may iba pa akong gustong malaman. Basta sa ngayon, masaya na muna ako na naka-kwentuhan ang nanay ko at nalaman na minsan ay naging lider-unyonista, o at least, ay naging parte sila ng unyon o nakilahok sila sa mga aksyon. Ma-drama man pakinggan, pero parang napunan ang isang malaking puwang sa buhay ko.


Gi-noogle ko ang tatay ko. At nalaman kong na-admit s’ya sa bar at naging ganap na abugado noong May 9, 1980 — walong araw makalipas maitatag ang KMU. &:D

Kung bakit ko ibinoto si Teddy Casino


Sa May 13, iba naman sa Senado. Hindi kailangan bayaran ang mga taong ito para iboto si Teddy. Dahil si Teddy ay karaniwang tao ring tulad nila, at gusto nilang ang isang tulad nila ang kumatawan sa kanila sa senado.

Karaniwang tao rin ako. Migrante. At si Teddy Casiño lang ang nag-iisang ibinoto ko (naihulog ko na ang balota ko, bilang Overseas Absentee Voter). Dahil alam kong kasama ang taumbayan, titindig s’ya at ipaglalaban n’ya ang mga karapatan ko at ng mas nakararami.

Para sa isang malaya at maaliwalas na Pilipinas at bukas:
#6TeddyCasino sa Senado.ü

Maaari ring pumili mula sa siyam na Makabayan Partylists na ito:
Bayan Muna, Anakpawis, ACT Teachers, Gabriela, Piston, Migrante, Akapbata, Katribu and Kabataan.

This is the year we turn 30.


I am reminded by a tweet from my gradeschool friend, Weewan.

But before I go about taking 2013 in stride, let me bid 2012 goodbye first with the proper send-off greetings. Just a few acknowledgments of what 2012 brought me.

2012, I guess, is the year with the least drama of all. The year when I totally “got rid of baggages” and decided to “start up the machinery” (taking off from a quote by Comrade Mao Zedong). 2012 had been a generally happy year and signaled a start of new beginnings. Changes and challenges were undertaken and the mind was freed of all the clutter. All because I choose to do and be so. As we say in the movement, “Internal pa rin ang mapagpasya” (The internal is still decisive).

In 2012, I started up a new email account — leaving behind 5 years worth of memories, a mix of all kinds, and started making new ones. I finally learned how to cook. I dropped soda for the whole year. I took up challenging tasks that nobody else wanted or had the capacity and time to do. I had my first paid photo gig. In short, in 2012, I took the plunge. These are only some of the personal decisions I have made, but of course, still guided, urged and supported by kasamas.

But apart from these, 2012 is still not without stress and shortcomings. Those, though, are only secondary with the objectives and the end goal still in mind. 2012, I must say, brought out a more focused person in me. Processes were carried out ever more clearly and scientifically. Contradictions were met with resolve and firmness. All these would not have been possible, though, had I not relied on the masses and kasamas. Although personal decisions were made, it is still the community which brought out the best in me and in what I have done during the past year.

2012 also saw victories in the workers’ and peoples’ struggles — here in New York, in the Philippines, and around the world — all from which I have always drawn strength and which prevail over any failures or disappointments. Truly, collective action is still the most potent force of all.

As the whole world ushers in a new year, I would also like to embrace 2013 with continuous faith in the strength of the people, that more victories will be achieved within the next year and that the masses will gain more consciousness, passion and resolution in working towards a brighter future. And with it, I rest my faith that I, too, will grow in more ways than one in this year that is 2013.

2013, I’ve heard, is the time to seize the initiative. Firmly and fiercely.

My 30th year will be a blast. And I’m pretty sure of it.

Have a meaningful 2013, everyone!

4-up on 1-1-13_final

My mami and I (New York on New Year’s Day 2013)

Bagong blog.


Sa totoo lang, hindi ko alam kung ano ang magiging laman nitong bagong blog na ito. Matagal na kasi akong hindi nagsusulat sa blog. Halos dalawang taon na rin pala. Naalala ko, noon, apat-apat pa ang mine-maintain kong blogs (Modblog, Friendster, Livejournal at Multiply — nakahanay sa pagkakasunod-sunod ng kung ano ang unang nasimulan hanggang sa kung ano ang huling ginamit).

Pero siguro nga, for a certain period, napagod akong mag-update kaya’t nag-stick at nakuntento na lang sa Facebook notes. Tutal, andun na naman halos lahat ng mga kaibigan at kakilala, at mas madaling i-navigate ang applications, at mas mabilis ang server o interface — o kung anuman ang tawag du’n (kung may nakakaalam, paki-korek na lang ako. Hehe.) I guess, tinalbugan na nga talaga ang Friendster at MySpace. Well, anyway, hindi ko naman intensyon na pag-kumparahin ang mga social networking sites na ito sa blog entry na ito. Base lang din sa experience ng kung ano sa tingin ko ang mas mabilis at mas user-friendly na nagreresulta sa mas produktibo at epektibong propaganda para sa mga naging kampanya ng mga organisasyon at alyansang kinabibilangan. Well, maaaring mali rin ako at maaaring iba ang pananaw ng ibang tao. Sa katunayan, hindi naman talaga lahat ay naaabot ng Facebook.


Anyway, balik sa rason na kung bakit hindi na ako nakapag-blog nitong nakaraang halos dalawang taon, marahil gawa na rin nang maraming inasikaso kaya’t hindi na rin nakuhang mag-update. Sabi ko nga sa mga kasamang nagtatanong kung bakit ako tumigil, kadalasan din kasi ay puro mga press releases at statements na ang mga naisusulat at hindi na lang tungkol sa personal na buhay. Pero sabagay, ika nga naman kasi, “personal is political”. Maaari sigurong sabihin na sa loob ng halos dalawang taong hindi nakapag-blog ay naisabuhay kahit papaano ang tunay na diwa ng quote na iyon. At hindi na lamang nagsusulat para i-kwento ang mga nangyari sa sariling buhay kundi in relation na rin pati sa mga komunidad na ginagalawan at sa kung paanong hinuhubog nito ang kasaysayan at tumatalakay sa mga pulitikal, panlipunan at pang-ekonomiyang kalagayan na nakaka-apekto sa mga miyembro ng lipunan, at in effect, sa personal na katayuan. At p’wedeng-p’wede pa rin namang gawin iyon sa blog. At mas lalu pa nga para mas marami pang mapaabutan ng mga mahahalagang mensahe sa mga tambay ng cyberspace.

Kahit papaano rin siguro ay masasabi kong natutunan ko na ring maging mas kritikal sa mga isinusulat at hindi na lamang nagsisilbi para sa pansariling interes kundi para sa ikabubuti nang mas malawak na hanay ng lipunan. Para ring sa photography at sa paggawa ng musika, tula, design at artworks na ilan din sa mga hilig kong gawin. Kung noon ay puro takip-silim, bukang-liwayway, mga bulaklak o insekto ang produkto ng pagpindot sa camera; o puro tungkol sa lablayp (or the lack of it) ang mga tulang naisusulat; o puro sarili o commercial advertising ang nilalaman ng artworks at graphic design; at puro senti at saksak-puso ang mga kinakanta sa bidyoke; ngayon ay nagpapahayag na ang mga ito ng mga isyung kinakaharap ng isa o multiple na mga sektor, o ng indibidwal pero in relation sa kabuuan o sa kolektibong pananaw.

Marahil isa sa mga natutunan ko (habang nagpapahinga mula sa pagba-blog) ay dapat laging may “call to action” ang mga sining o sulating ginagawa. Hindi lamang naglalaman ng mga random o abstract na mga bagay o imaheng nagpapahayag ng damdamin kundi naglalaman ng mga paksang sumasalamin sa mga problemang kinakaharap ng isang partikular na grupo, sektor o uri (at sa kaso ngayon, kadalasan na ay iyong oppressed at exploited) at kung paano itong masosolusyonan sa pamamagitan ng pagpapanawagan ng pagkilos.


Naaalala kong napag-aralan namin noon sa college ang tungkol sa paggawa at pagpa-plano ng mga kampanya para sa mga produktong binebenta ng mga kompanya. Visual Communication ang major ko sa kolehiyo. Pero sa totoo, at madalas pa sa hindi, ang napansin ko ay ginu-groom ang mga estudyante na pumasok sa industriya ng Advertising pagka-graduate kaya naman naaalala kong ang mga theses noon ng mga estudyante sa kurso ko, karamihan ay tungkol sa pagbubuo ng campaigns para sa isang produkto o advocacy (kadalasan ay para sa mga proyekto ng mga NGOs o non-government organizations). Parang bihira yata ang mga gumawa ng pelikula o gumamit ng iba pang media.

Pero sa kabila ng mga ito, masasabi ko sigurong hindi sa akademikong paaralan ko lubos na natutunan kung paanong tumatakbo ang kampanya. Mas naintindihan ko kung paanong pinapatakbo ang mga kampanya sa pamamagitan ng paglubog sa komunidad. Dahil mula sa komunidad, doon mahahagilap ang mga problema — tunay at konkretong mga problema (problema sa edukasyon, pabahay, trabaho, kalusugan, immigration status, atbp). At para masolusyonan ang mga ito, kailangang mapakilos ang pinaka-maraming bilang ng miyembro ng komunidad dahil sa kanila rin mismo manggagaling ang mga sagot sa problemang kinakaharap nila.

Iyon nga siguro ang natutunan at nakita kong kaibahan ng kampanyang binubuo ng pagsuyod sa mga bahay-bahay, eskwelahan, pagmamaksimisa sa mga centers at ng kampanyang may salik ng solidong pag-oorganisa para maiparating ang mensahe sa mga target audience at sa mas malawak na hanay ng masa. Kailangang lumubog at makipamuhay sa kanila (kaya nga yata tinawag na kampanyang masa o mass campaigns at hindi lang basta-bastang ‘kampanya’). Kaya rin siguro ako nagtagal sa ganitong klase ng buhay kumpara sa noong nagtatrabaho pa sa mga kompanya na nakaupo lang sa loob ng isang opisina at nakaharap sa kompyuter buong araw at sunod lamang sa utos ng direktor. Dahil dito sa kampanyang masa, may konkretong layunin at may tinatanaw na tagumpay sa pagtatapos ng kampanya na hindi lang nagsisilbi para sa benepisyo o sa pagkamal ng tubo o kita para sa iilan kundi para sa mas maraming bilang at mas malawak na hanay ng mga mamamayan.

Kung sa sistemang kapitalista, nasusukat ang tagumpay ng kampanya ng mga kompanya o korporasyon sa dami ng sales ng isang produkto. Sa kilusang masa, nasusukat ang tagumpay ng kampanya sa kung gaano karami ang namo-mobilisang tao para lumahok sa mga demonstrasyon at mga pagkilos, at sa kung nakamit ba ang mga layunin o na-address ba ang mga pangangailangan para sa partikular na isyung binibitbit.

Mahirap sigurong intindihin sa simula ang konsepto na “ang pagra-‘rally’ ang pinakamataas na porma ng protesta”. Kahit noong simula ay hindi ko rin ito lubos na naiintindihan. Pero kung iisipin, tama ito dahil dito talaga masusukat — sa dami ng mga lumalahok — kung gaano ang naabot na tagumpay ng edukasyon at pag-oorganisa sa paglulunsad ng kampanyang masa, at kung gaano karami ang napapamulat para maka-relate at kusang-loob na tumangan sa kahalagahan ng mga isyu upang dumating sa punto na lalabas at bibitbitin na ang mga ito ng malaking bilang ng mamamayan tungo sa lansangan.

Hindi ako nagsusulat ngayon para mangaral tungkol sa pagpapatakbo ng kampanya, dahil hindi naman ako expert d’yan. Hehe. Marami pang dapat matutunan at marami pang maling gawi ang dapat i-wasto. Napapasulat lang ako tungkol sa kampanya dahil ang mismong pagsisimula muli ng blog na ito ay produkto ng samu’t saring kampanyang nilahukan na nagkamit ng mga hindi-maitatago at hindi-maikakailang tagumpay ng sambayanan. Masasabi ko sigurong ang 2010 ay isang campaign-filled na taon para sa akin.


Una na ang Free the Morong 43. Pebrero ng taong ito, sa administrasyon ng dating “Pangulong” Gloria Macapagal Arroyo, nang ilegal na inaresto, hinuli, ipiniit at tinortyur ng Armed Forces of the Philippines (AFP) ang 43 healthworkers sa Morong, Rizal, Philippines sa dahilang miyembro raw ang mga ito ng New People’s Army (NPA). Pinaratangan sila ng AFP na naroon daw sila sa Morong ng panahong iyon para dumalo sa isang bomb-making workshop. Isa sa kanila ay batchmate ko sa unibersidad at kasabayan sa student council.

Matapos ang mahigit sampung buwang itinagal sa loob ng kulungan (una sa Camp Capinpin sa Rizal na malayo para sa mga kapamilya ng mga healthworkers at sa kalaunan ay nailipat sa Camp Bagong Diwa sa Bicutan nang dahil sa pangangalampag at malawakang panawagan), at nang dahil sa pressure na resulta ng sama-samang pagkilos ng taongbayan at ng international community, inutos ng bagong-halal na si Pangulong Noynoy Aquino ang pagwi-withdraw ng charges sa Morong 43 nito lang nakaraang December 10, Pandaigdigang Araw ng Karapatang Pantao (International Human Rights Day).

Masasabi kong isa ito sa mga rason kung bakit ako nagsisimulang magsulat ulit ngayon. Dala siguro ng inspirasyon, na sa sama-samang pagkilos ay may magbubungang tagumpay. Matagal ko na itong alam pero sa ganitong mga panahon ay mainam na ipaalala sa sarili na pinaka-makapangyarihan pa rin sa lahat ang kolektibong pagkilos. Na hindi lamang nakasalalay sa iisa ang tagumpay ng mga kampanya, kundi sa lahat nang nag-ambag, sa maliit man o malaking paraan — mula sa mga kababayan at kaibigang ibang lahi na nasa ibayong-dagat na pumirma sa mga petitions, naglagay ng “Free the 43” bilang kanilang mga profile pictures sa Facebook at naglunsad ng mga aksyon sa kani-kanilang mga rehiyon, hanggang sa mga kaanak at mga kasamang walang-sawang bumiyahe tungo sa kampong pinagkakapiitan sa 43 sa kabila ng pagod at kawalang-kasiguraduhan sa paglaya ng mga ito, at sa Morong 43 mismo na hindi pinanghinaan ng loob sa gitna ng matinding pagsubok.

Sa ngayon ay 33 pa lang ang napapalaya. May 10 pang natira (tama ba ang bilang ko?) At hangga’t hindi pa sila napapalayang lahat at hindi pa nakakamit ang hustisya ay hindi pa tapos ang kampanya. Bagamat maituturing na isang malaking tagumpay na ang mapalaya ang karamihan sa kanila.


Ikalawa ang Third International Assembly of Migrants and Refugees (IAMR3). Noong nakaraang buwan (Nobyembre), naganap ang IAMR3 sa Mexico at hindi rin naman talaga ako nakapag-kwento tungkol dito. Masasabi ko sigurong isa sa mga highlights ng taon ko ito. Bilang bahagi ng secretariat (dahil ang rehiyon namin ang pinakamalapit sa pagdadausan), maraming gabi, umaga, at pati na hapon at madaling-araw, ang iginugol para sa mga phone at skype conferences (isa siguro sa mga distinct na katangian ng pagkilos sa ibayong dagat, lalu rito sa North America, dahil iba-iba ang timezones at hindi kayang mag-meet nang personal) na kadalasan ay inaabot ng tatlo o apat na oras. Hindi ko na siguro iisa-isahin ang pagod at hirap na dinanas sa pagpa-plano at pag-aayos ng international assembly na ito — bukod sa isang pagkakataon na napasabak nang mag-isa (doon na ito sa Mexico) at nasubukan talaga ang pasensya at kakayahang maka-survive nang ilang oras bilang hindi naman marunong magsalita o makaintindi man lang ng Espanyol. Ang mga katagang “problem-solving” (na galing din sa isang kasama) ang talaga namang nakatulong at ang nagpigil sa akin para mag-moda sa panahong ito. At s’yempre, ang pagpapaalala sa sarili ng pakikibaka ng mas api pang mga sektor ng lipunan.

Lahat nang naganap sa Mexico ay hindi malilimutang mga karanasan. Mula sa mga makukulay at masisiglang mga kultural na pagtatanghal, hanggang sa mga tribunal, hanggang sa araw-araw na mobilisasyon sa iba’t ibang parte ng Mexico (Mexico City, Guadalajara at Puerto Vallarta) sa gitna ng mahahabang oras ng caravan kasama ang mga ina ng mga desaparecidos (nawawala) mula sa Honduras at ang mga ex-braceros* para mag-protesta laban sa Global Forum on Migration and Development (na sa totoo ay hindi naman talaga tumatalakay sa mga isyu ng migrante kundi pinapalakas pang lalo ang neoliberal na globalisasyon na nagbibigay-daan sa mas matinding eksploytasyon at pagbebenta/pag-e-eksport ng mga malalaking korporasyon at ng mga gobyerno sa mga mamamayan mismo ng mga ito para magkamal ng mas malalaking kita). Hindi rin malilimutan ang mainit na pagtanggap ng mga local hosts na nagpatulog at nag-ampon sa amin sa kanilang mga tahanan noong huling gabi ng assembly.

Kung may aral na natutunan, ito ay ang pagpapatingkad pang lalo sa laban ng mga MIGRANTE at sa lakas ng nagkakaisang international community. Nakita ko na ito noong dumalo sa Founding Assembly ng International Migrants’ Alliance (IMA) at sa Third International Assembly ng International League of Peoples’ Struggle (TIA-ILPS) sa HongKong noon June 2008, pati na sa unang International Assembly of Migrants and Refugees at 5th Congress ng MIGRANTE International sa Manila noong Oktubre-Nobyembre ng parehong taon. Pero kahit pala naranasan ko na ito, ganun pa rin ang pakiramdam sa tuwing makakadaupang-palad ang iba pang mga kasama mula sa iba’t ibang parte ng mundo. At sa bawat pagkakataon, mas lalo pang lumalakas ang resolusyon na ipagpatuloy ang ginagawa dahil pinapatunayan lamang ng mga ganitong klase ng pagtitipon ang ka-wastuhan ng linyang sinusundan.

Ang mas ikinatuwa ko pa siguro ngayon ay mas marami ang nakasama mula sa US (bagamat karamihan ay mga Fil-Ams at kakaunti lang ang mga migrant workers), partikular na rin sa New York kung saan ako naka-base. Natutuwa akong hindi na lang ako ang nakakita at nakaramdam ng lakas at paghanga sa organisadong kilusang masa sa iba’t ibang bahagi ng mundo. Marahil para sa ibang mga kasama, nabigyan ng mukha ang international movement at nagbigay-inspirasyon ang karanasang ito para sa pagpapatuloy pa sa puspusang pagkilos lalu’t nasa pusod ng imperyalismo kung saan malakas ang hatak ng mga baluktot na mga kaisipan.

Kaya naman sa July 2011, umaasa akong marami mula rito sa US ang dadalo sa 4th IA-ILPS at sa ikalawang asembliya ng IMA (at sa Founding Assembly rin ng International Women’s Alliance o IWA) lalu pa’t sa Pilipinas ito gagawin. Tiyak magiging daan ang mga ito para sa pagtatagumpay pa ng mas malalaki pang mga kampanya at pagkilos.


(Well, pangalawa, technically… Hehe.)

Hindi ko na muna lalahatin ang mga kampanyang napagtagumapayan dito sa US (partikular siguro sa East Coast, o maaari ring sa national o mga isyu sa ibang states) sa taong ito. Sa susunod na blog entry na siguro, kung sipagin man ulit magsulat. Tipong mala-year-ender bago mag-bagong taon. Hehe. Sa ngayon ay gusto ko lang ibahagi ang mga dahilan kung bakit ako nagbukas ulit ng blog at kung ano ang mga kampanyang nakapagpa-iyak sa akin, hindi lamang dahil sa pagod kundi higit pa, nang dahil sa tuwa, pag-asa at hindi-matatawarang militansya ng nagkakaisang mamamayang nakikibaka. At s’yempre, para naman din may laman. Hehe. Joke.

Dagdag rin siguro sa mga dahilan ay ang pagmumungkahi ng ilang mga kasama na simulan ko ulit ang pagsusulat sa blog para may nababasa sila tungkol sa mga kaganapan dito sa US. At s’yempre, ang pagse-seryoso sa mungkahing ito. For that, heto na. At sineryoso ko nga s’ya. Pati pangalan ay hindi na “Jonnabebeh” na kadalasang gamit ko sa mga nauna kong blogs. Mas matured? Ewan ko lang. Pero minsan siguro, kailangan talagang mag-seryoso para seryosohin din ng ibang tao. At ‘yun din siguro ang isa sa mga pinaka-mahalagang natutunan ko sa panahong blogless ako.

Wish ko lang ay magtuloy-tuloy nga ito. Sana nga ay maging mabuti at tapat akong tagapamalita ng mga kaganapan, at maihayag sa abot ng makakaya ang mga karanasan at tunay na kalagayan ng mga migrante (at Fil-Ams na rin) na nakikipag-sapalaran at nakikipaglaban dito sa Belly of the Beast. Hangga’t may maisusulat naman at may mga natututunang bago mula sa mga karanasan — at higit sa lahat, hangga’t patuloy ang laban — asahan ninyong ang blog na ito ay buhay at mananatiling bukas at magsisilbi para sa ikauunlad ng ating pagkilos at sa pagkakamit ng tunay na kalayaan at pambansang demokrasya, nasa Pilipinas man o nasa New York o mapadpad man sa Kenya o Antarctica. At iyon, iyon ang pinaka-malaking kampanyang susuungin nating lahat.

*Mga Mexicanong manggagawang agrikultural na dinala sa US noong mga taong 1940’s at mahigit 60 taon nang nakikipaglaban para sa kanilang mga sahod na hindi binayaran ng gobyernong US at Mexico.

PS: Maaaring mag-shift ako minsan sa Ingles para maka-relate din ang mga kasamang Fil-Ams.

PPS: Ang mga isusulat dito ay pawang mga opinyon at pagsasalaysay lamang ng blogger at hindi nangangahulugang kumakatawan sa mga organisasyon o alyansang kinabibilangan. Pero maaaring mag-post din ng mga updates, press releases o statements ng mga ito.

PPPS: Para sa mga makakabasa, pasensya na sa haba. Ngayon nga lang kasi ulit nakapag-blog kaya naman siguro na-eksayt. &=)

PPPPS: First time ko sa WordPress (para sa personal blog) at mukhang ok dito. &=)

PPPPPS: At isang mapagpalayang Pasko sa ating lahat! STP!ü